9 Comments
User's avatar
Maria de Ronde's avatar

Interessante analyse met verrassende conclusie. En het was ook heel grappig :-)

Luke Boltjes's avatar

Heel interessant, en ik heb af en toe hard gelachen!

Ik zit even te piekeren over hoe ik het zelf zou definiëren. Jaren terug las ik een artikel die claimde dat onze voorouders veel vaker dan wij een "oceanic sense of connectedness" moeten hebben ervaren. Een diep ervaren, emotioneel gevoelde verbondenheid met dat wat 'buiten' ons is. Met onze gemeenschap, met de natuur, met de wereld, maar ook met zaken als "goedheid", "het lot", "je plicht".

Diepe verbondenheid ervaren is wat anders dan het verstandelijk begrijpen - dus daarom rituelen, symbolen, standbeelden, wierrook, muziek, offers, verhalen over goden? Een diepe relatie met de Weg, de Waarheid en het Leven ervaren gaat makkelijker als je die dingen voor je ziet als het gezicht van Jezus, in plaats van als abstracte concepten.

Waar goden niet zo relevant zijn voor specifieke versies van bijv. het Boeddhisme, is dat diepe gevoel van verbondenheid, een einde aan het idee van mentale afgezonderdheid, juist wél heel relevant daar.

En als je diepe verbondenheid centraal stelt in je definitie van religie, is ook direct duidelijk waarom het religieus/seculier-onderscheid zo niet-universeel is en vaak niet werkbaar is in te zetten? Als veel religies gaan over het herkennen van de diepe eenheid en verbondenheid der dingen, van een God of het goddelijke of het goede of het licht dat overal in verweven is, die overal doorheen schijnt - dan is een "seculier, God-vrij domein" onmogelijk af te bakenen?

Pater Hugo's avatar

Wat weet je dat mooi te verwoorden en in perspectief te plaatsen. Dankjewel!

Doetie Wassenaar's avatar

Dank u zeer pater. Komt u ook nog een keer uitleggen waarom het Heilige zodoende/zonodig te onderscheiden (isoleren) alswel geintegreerd of allomtegenwoordig is? Het lukte hier niet. Hartstikke fijn uw reeks! Groetjes

Jelle de Vries's avatar

Mooie les met een praktische ontknoping: religie is liturgie. Dank. — Eigenlijk had ik verwacht dat u met een grote boog om iedere ‘definiëring’ van religie zou heenlopen. Een definitie, een inperkende afspraak over de betekenis van een bepaald woord, is immers alleen nodig wanneer er spraakverwarring en conflict dreigen. Voor het overige zijn definities al gauw (zoals Rik Torfs schreef) een ‘gevangenis van het denken’. — Ondertussen kijk ik uit naar het vervolg.

Doetie Wassenaar's avatar

Zal u iets gaan zeggen over eenzaamheid en/of gemeenschap...? ik studeerde religiewetenschap maar kijk deze graag nog even af nadat ik mijn eigen antwoord gaf.

Sebastiaan's avatar

spoiler. spannend. zie uit naar de volgende keer.

Ansula's avatar

Ach, wat geniet ik hier toch van!

Pater Hugo's avatar

En dat vind ik dan weer fijn.